Savaş, istenmeyen bir durum. Fakat, günümüz dünyasında artık hemen hemen her gün savaşları duyar olduk. Ve son duyulan savaş, yine Orta Doğu’da. ABD ve İsrail ‘daha önce açıkladıkları gibi’, İran’a saldırdı. İran’da, karşı saldırı başlattı. Sözün özü, Orta Doğu bir kere daha savaşı yaşıyor. Zaten İsrail, bölgede sürekli saldıran ve savaş çıkaran bir ülke. Şimdi ise, ABD’yi de Orta Doğu savaşlarının içine çekti. Ve cepheyi büyüttü.
Bilindiği gibi ABD; İran’a saldırı nedenlerini ‘nükleer silah, füzeler, özgürlük, İsrail için tehdit vb’ olarak daha önce açıklamıştı. Tabi, bu ABD’nin tek taraflı açıkladığı gerekçeler. Son dönemde ABD, Uluslararası Hukuku (BM) hiçe sayarak değişik ülkelere saldırılar başlatmıştı. İran öncesi Venezuela’yı vurmuştu. Şimdi İran. Anlaşılan o ki; ABD artık ‘savaş ekonomisiyle’ büyüme hedefini seçmiş.
Savaşlarda masumların ölümü
Savaşlar, binlerce-milyonlarca masum insanın ölümüne neden olur. Son örneği 1.ve 2. Dünya Savaşlarında yaşandı; 80-90 milyon insanın canına mal oldu; bu savaşlar. Yine Bosna’da 10 binlerce masum katledildi. Gazze’de aynı şekilde İsrail katliamları yaşandı-yaşanıyor. Ukrayna ve Rusya’da yine masumlar ölüyor, savaş nedeniyle. Dünyanın bir çok yerindeki savaşlarda, çatışmalarda benzer durumlar yaşanıyor, masumlar ölüyor. Onun içindir ki, milletler-devletler mümkün olduğunca savaşa girmek istemezler. Son yıllar hariç. Çünkü; İsrail, ABD, Rusya gibi ülkeler, son dönemde ‘saldırı ve savaşları’ tek taraflı gerekçelerle yeniden başlatır oldular.
Savaşların ekonomik etkileri
Tabi savaşların can kayıplarının yanında bir de, ekonomik etkileri olur. Mesela İran, dünyanın en önemli petrol ve doğal gaz zengini ülkelerinden birisi. Ayrıca da yine İran, dünya petrol trafiğinin yaklaşık yüzde 20’sini karşılayan Hürmüz Boğazı’na da komşu. İran, savaş durumunda Hürmüz Boğazı’nı kapatacağını açıklamıştı. Savaşın başlamasıyla da, dünya petrol trafiği için riskli bir döneme girilmiş oldu. Tabi bu durum, petrol fiyatları kaynaklı dünyada bütün ekonomileri (tüketim ürünlerini) olumsuz etkileme riskini taşıyor. Çünkü petrol ve gaz, yaşamın can damarlarından birisi; sanayiden evdeki ısınmaya kadar. Dünya; ABD ve İsrail’in son İran saldırısı ile, böyle karmaşık bir ekonomik döneme girmiş oldu.
Savaş ve Türkiye
Türkiye her dönem, başta komşuları olmak üzere; dünyada sürekli barışı savunan bir ülke. Bu tavrını da halen sürdürüyor, Türkiye. Fakat, Türkiye’nin kontrolü dışında gelişen savaşlarda yaşandı-yaşanıyor, dünyada. Ve bu savaşlar, doğrudan olması bile dolaylı olarak Türkiye’yi etkileyebiliyor; göç dalgasından, ekonomik zorluklar-krizlere kadar. Bu nedenle de; bugün yeni bir savaş, komşumuz olan bir ülkede (İran’da) yaşanıyor. Savaşın seyri henüz belli değil. Ancak, savaşın muhtemel uzaması durumunda bir göç dalgası yaşanması yüksek ihtimal. Hazırlıklı olmakta fayda var.
Ve tabi ekonomi. Türkiye; Ukrayna ile savaşan Rusya’dan, önemli miktarda petrol ve doğal gaz alıyor. Ve, yeni savaşa giren İran’dan da önemli miktarda doğal gaz alıyor. ABD ve Avrupa, Ukrayna savaşı nedeniyle zaten Rus petrol ve doğal gazına ambargo uyguluyordu. Şimdi de, İran petrol ve doğal gazı için benzer bir durum söz konusu (Hem savaş nedeniyle ve hem de, savaş öncesi ve sonrası devam eden-edecek ambargolar nedeniyle).
Bu zor dönemde; Enerji ve Ekonomi yönetimleri konuyu öncelikli gündeme alarak, ilave önlemler uygulamaya koymaları gerekiyor. Petrol ve doğal gaz stokları, ivedi gözden geçirilmeli. Mevsim, kış. Muhtemel gaz, petrol akışında bir kesilme-aksama; hem ısınma ve hem de Türkiye sanayi üretimi açısından büyük risk. Mutlaka, Enerji-Ekonomi Yönetimleri; bu konuları daha önceden gündem almıştır. Fakat, savaş fiziki olarak artık başladı. Yeni bir durum değerlendirmesi ve ilave tedbirler, acilen şart.
Birey olarak da; ‘doğrudan savaşta olmasanız bile’, bu tür zor durumları (savaş, afet, ekonomik krizler vb) görüp hazırlıklı olmak da fayda var. Komşu ülkeler ve de dünyada yaşanan diğer savaşları-krizleri, her zaman takip ve dikkate almak gerekiyor. Bu; Gıda hazırlığından el fenerine; yakıt stokundan tasarrufa kadar acil ihtiyaçların hazır bulundurulması demek.
Bazen, savaşta olmasanız bile; savaş şartlarında yaşamak zorunda kalabilirsiniz. Önlem almak, tedbirli olmak şart.
Temenni, dünyada savaşların hiç yaşanmaması.
Yorumlar
Kalan Karakter: