'Petrol - doğal gaz, İran ve ABD'

Petrol, doğal gaz  ve İran

Dünya yine karışık, yani krizde. Kriz denilince ilk akla gelen ekonomisi. Ve tabii, ekonomi deyince de ilk akla gelen enerji. Enerji deyince de, ilk akla gelen petrol ve doğal gaz. Petrol ve doğal gaz denilince de ilk akla gelen; ‘krizin merkezi olan Orta Doğu ve tabii İran. Son krizin merkezi de İran var, ABD tehditleriyle.

Son günlerde İran’da ‘hayat pahalılığı’ gerekçesiyle yaşanan halk hareketlerini, dünyanın diğer ucundaki ABD yakından takip ediyor. ABD bu konudaki tepkisini de açıkça ifade ediyor 'İran’ı vurabiliriz'. ABD'nin bu izleme ve tepkisi de, muhtemel İran saldırısının en önemli bahanesi olacak. ABD özellikle ‘Sözde’ İran’ın halk eylemlerinde can kayıplarını kabul edilemez buluyor' ve sürekli uyarılar yapıyor (Tabii, can kayıpları hiçbir şekilde kabul edilemez ve de olmamalı. Bu ayrı bir konu)

İran’daki halk hareketleri; ABD’nin 'özgürlükler' adına dikkat çekse de, ABD’nin dikkatini çeken asıl konu, İran'ın sahip olduğu petrol ve doğal gaz zenginliği. Evet; İran, petrol ve doğal gaz zenginliği bakımından dünyanın en zengin ülkelerinden biri. Zenginliği o kadar fazla ki, hem petrolde ve hem de doğal gazda İran dünya da ilk 10 ülkesi arasında (rezerv bakımından).

İran'da ne kadar petrol doğal gaz var?

İran, petrol ve doğal gaz ticaretinde dünyada ilk sıralarda olmasa da; rezerv sıralamasında, hem doğal gazda ve hem de petrolde ilk 10 arasında yer alıyor. Resmi verilere göre İran; dünyada kanıtlanmış petrol rezervleri sıralamasında 208,6 milyar varil ile 3. Sırda. 34 trilyon metreküp kanıtlanmış doğal gaz rezervi ile de dünyada 2. Sırada yer alıyor ( (OPEC, TPAO, EÜAŞ).

İran; rezervlerin yanında ‘petrol ve doğal gaz’ üretim kapasitesi de olan bir ülke, aynı zamanda. Fakat; ambargolar nedeniyle İran'ın 'hem petrol ve doğal gazı satışı ve hem de üretim – rafineri altyapısı' ciddi yetersizliklerle- sorunlarla boğuşmak zorunda. Bütün olumsuzluklara rağmen İran bazı ülkelerle (Çin, Türkiye gibi) petrol ve doğal gaz ticaretini de sürdürüyor.

Tabii İran’ı, 'petrol ve doğal gazın yanında' önemli kılan bir diğer konu başlığı ise, stratejik konumu. Dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sini sağlayan Basra Körfezi’ne komşu bir ülke, İran. Yani; kendi petrol ve doğal gazı dışında İran, dünya petrol ve doğal gaz ticaretinin önemli bir trafik noktasının merkezinde aynı zamanda. Muhtemel bir savaş ya da saldırı durumunda, İran’ın Basra petrol-gaz ticaretine müdahalesi yüksek bir ihtimal. Bu ise, dünya petrol ve doğal gaz ticareti için kriz demek. 

Evet, dünya yoğun krizlerin yaşandığı bir dönemden geçiyor. Krizlerin, enerji kaynaklarının merkezinde ya da yakınlarında yaşanıyor olması; ayrı bir risk. 

Ve, risk büyük. Dünya bir an önce ‘barışa ve huzura’ geri dönmeli.

(Makale / İsmail Altunsoy)