İran, YENİ petrol ve ABD

İran, YENİ petrol ve ABD

Dünya karışık. Dahada karışacak. Bu sefer gündem İran. ABD’de kendisini dünyaya düzeltmeye atamış(!). Saldırmak için bahane arıyor. Bahane de var gibi ‘İran’daki halk eylemleri’. Tabii, bir ülkenin başka bir ülkeyi düzeltemeye çalışması, vururum demesi’ ayrı bir konu.

Bilindiği gibi İran’da; ‘hayat pahalılığı, baskı var vb’ gerekçelerle eylemler yapılıyor (halk). İran rejimi, halkın fakirliği gibi konular tartışılabilir. Tepkiler haklı da. Tabii, tepki yani demokratik tepkiler de hak, olabilir; olmalı. Yıkmadan, yakmadan halk taleplerini gündeme taşıyabilir, yönetimlerin dikkatini çekebilir. Tabi, konumuz, petrol (halk hareketlerini ayrı tutmak şartıyla).

Can kaybı olursa

Herkesin malumu, son yıllarda İran hem kendi içinde ve hem de dünya ile sorunlar yaşıyor. Dünya ve de ilk sırada ABD, bu sorunları sahiplenmesiyle öne çıkıyor. Son halk eylemleri içinde ABD, ‘can kaybı olursa vururuz’ gibi bir ‘başka ülke olarak’ net açıklamalar yapıyor. Bu sıkıntılı bir durum. Çünkü ABD, kısa bir süre önce benzer bahanelerle Venezuela’ya saldırdı. Gerekçe ‘uyuşturucu trafiği’ olsada, Başkan Trump müdahale sonrası net bir şekilde ‘Venezuela petrolleriyle ilgili’ açıklamaları ile öne çıktı. Yani, asıl konu petrol. İran’ın da petrol ülkesi olması, benzer bir süreci öne çıkıyor.

İran petrol ve doğal gazı

İran, dışarıya kapalı bir ülke. Fakat, petrol zenginliği nedeniyle de dışarıyla ilişkisi olan bir ülke aynı zamanda. Mesela Türkiye’ye ciddi doğal gaz satıyor. Çin, Hindistan gibi ülkelerle petrol ticareti var, İran’ın (Ambargolara rağmen). Bu ticaret, yani petrol gaz ticareti İran’ı ayakta tutuyor. ABD’de yüksel ihtimal ‘son müdahale ederiz’ açıklamalarıyla’ İran’ın bu bağını koparmak istiyor. İran, ambargolar nedeniyle petrol – doğal gaz ticaretini ambargolara rağmen devam ettirse de, İran’ı asıl gündem yapan ya da öne çıkaran durum ‘sahip olduğu petrol ve doğal gaz rezervleri’. Resmi verilere göre İran; 208,6 milyar varil petrol rezervi ile dünya da 3. Sırada. Aynı şekilde 32,1 trilyon metreküp (m3) doğal gaz rezervi ile de dünya da 2. Sırada (TPAO Sektör Raporları). ABD, demokrasi dese de; asıl ilgilendiği konu da tam bu nokta; İran’ın petrol ve doğal gaz rezervleri.

ABD’nin İran’a müdahalesi

ABD henüz İran’a müdahale etmedi, ‘izliyoruz’ diyor. Tabii, ABD’nin İran’a muhtemel müdahalesi; İsrail’e sağlayacağı avantajlar ayrı bir konu. Fakat, böyle bir müdahale ve İran’ın yaşayacağı kriz, Türkiye’yi ‘komşu ülke’ olması hasebiyle çok yakından ilgilendirecektir. Ve tabii, iki ülke enerji ticareti ve etkilerini de hatırlamakta fayda var. Muhtemel müdahale ya da iç karışıklıkların artması, Türkiye-İran enerji ticaretini de etkileyeceği yüksek bir ihtimal.

Dünya, farklı bölgelerden farklı karışıklıklar yaşıyor. Bazıları, Türkiye’ye yakın, bazıları ise Türkiye’ye uzak; bu karışıkların. Yakında olsa, uzakta olsa; Türkiye bu YENİ gelişmeleri  dikkate alarak dünyadaki son karışıklıklara karşın  kendini hazır halde tutmalı. Krizler iyi değil .Fakat, hazır olmakta gerekir; olunmazsa krizler felaket de yaşatabilir. 

Bütün milletler için ‘huzurlu bir dünyada yaşamak’ en güzeli. Fakat, yakın bir zaman için bu ihtimal zor gözüküyor.

• Resmi verilere göre İran; 208,6 milyar varil petrol rezervi ile dünya da 3. Sırada. Aynı şekilde 32,1 trilyon metreküp (m3) doğal gaz rezervi ile de dünya da 2. Sırada.