PETROL ŞOKLARINDAN KORUNMAK İÇİN NE YAPMALI?
- Orta Doğu'daki savaş nedeniyle ham petrol fiyatlarındaki rekor artışlar, Uluslararası Enerji Ajansı'nı (IEA) harekete geçirdi. IEA, petrol fiyatlarını düşürmek için üye ülkelere 'acil stoklarını' serbest bıraktırdı. IEA, ayrıca yeni hazırladığı çalışma ileTÜKETİCİLERE de önerilerde bulundu.
-
PETROL ŞOKLARINDAN KORUNMAK İÇİN BUNLARA DİKKAT!
1- Araç paylaşımını artırın.
2- Mümkünse evden çalışın.
3- Otoyol hız sınırlarını düşürün.
4- Toplu taşıma kullanımını teşvik edin.
5- Büyük şehirlerde gün aşırı araç kullanın.
6- Ticari araçları verimli bir şekilde kullanın.
7- Alternatif modern pişirme çözümlerine geçin.
8- Alternatifler varsa hava yolculuğundan kaçının.
9- Petrokimya hammaddeleri konusunda esnek olun.
10- LPG'yi, ulaşımdan yemek pişirme için serbest bırakın.
ayrıntılar!
Uluslararası Enerji Ajansı (UEA)
''Ortadoğu'daki savaş nedeniyle küresel petrol piyasaları tarihi bir arz kesintisiyle karşı karşıya kalıyor ve bu durum tüketiciler için fiyatları yükseltiyor. Yeni raporumuz, hükümetlerin, işletmelerin ve hane halklarının ekonomik etkileri hafifletmelerine yardımcı olacak 10 acil talep tarafı seçeneğini ortaya koyuyordu''.
IEA'nın TASARRUF önerileri!
- PETROL ŞOKLARINDAN KORUNMANIN YOLLARI
- (Tüketicilere, Belediyelere, Hükümetlere)

Özet - Petrol Krizi
''Orta Doğu'daki çatışma, küresel petrol piyasası tarihindeki en büyük arz kesintisine yol açtı. Şu anda üretimde yaşanan yakıt arzı kesintisi, Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) kurulmasına ve o zamandan beri yaşanan tüm kesintilere yol açan 1973 petrol şoku sırasındaki arz kaybından daha yüksek. Bölgedeki enerji altyapısına verilen doğrudan zararın ötesinde, kriz Hürmüz Boğazı'ndan tanker geçişlerinin neredeyse tamamen durmasına neden oldu. Boğazdan geçen ham petrol ve petrol ürünleri akışı, çatışmadan önce günde yaklaşık 20 milyon varilden neredeyse tamamen durma noktasına geldi. Boğazı atlama kapasitesinin sınırlı olması ve depolama alanlarının dolması nedeniyle, Körfez ülkeleri petrol üretimini en az 10 milyon varil/gün azalttı. Nakliye akışlarının hızla yeniden başlamaması durumunda, arz kayıplarının artması bekleniyor.
Bu arz kaybı, küresel petrol ve doğalgaz piyasalarında büyük etkiler yaratıyor ve hem üreticiler hem de tüketiciler bu baskıyı hissediyor. Çatışmanın başlamasından bu yana petrol fiyatları keskin bir şekilde yükseldi. Brent petrolü en çok dikkat çekerken, Orta Doğu ham petrolü ve rafine ürünleri, özellikle dizel ve jet yakıtı için gösterge fiyatları daha da arttı. Dünyanın dört bir yanındaki birçok tüketici, 2021-2023 küresel enerji krizi sırasında yaşanan fiyat artışlarından hala etkileniyor; bu kriz, enerji politikalarının öncelikleri arasında enerjiye erişilebilirliği ön plana çıkarmıştı. Küresel ekonomi ve enerji sektörü için bir dizi çalkantılı yıl, hükümetlerin yeni bir krize yanıt verme mali kaynaklarını da tüketti.
Piyasalardaki baskıyı hafifletmek ve uluslararası pazarlara istikrarlı petrol ve doğalgaz akışı sağlamak için Hürmüz Boğazı'ndan transit geçişin yeniden başlaması vazgeçilmezdir. Bu süreçte ülkeler, petrol arzını artırarak veya talebi azaltarak, aksaklığın etkilerini hafifletmek için çeşitli önlemler alıyor veya almayı düşünüyor.
Arz tarafında ise, IEA üyesi ülkeler 11 Mart'ta acil durum rezervlerinden 400 milyon varil petrolü piyasaya sürmeye karar verdiler; bu, IEA tarihindeki en büyük stok salınımı oldu. Stokların yanı sıra arzı artırmak için diğer kısa vadeli seçenekler de araştırılıyor. Ancak, operatörler proje döngü süreleri, ekipman bulunabilirliği ve taşıma kapasitesi açısından kısıtlamalarla karşı karşıya olduklarından, bu seçenekler oldukça sınırlı.
Talep tarafında, çatışmadan en doğrudan etkilenen ürünler dizel, jet yakıtı ve LPG'dir. Orta Doğu, bilinen ham petrol üretimi rolünün yanı sıra, bu rafine ürünlerin de önemli bir ihracatçısıdır ve bu akışlardaki aksama, piyasa dengelerini hızla sıkılaştırmıştır. Orta Doğu'daki büyük havaalanlarında uçuşların askıya alınması nedeniyle talepteki azalmaya rağmen, jet yakıtı arzı yetersizdir. LPG, petrokimya hammaddesi olarak kullanımının yanı sıra, yaygın olarak yemek pişirme yakıtı olarak da kullanılmaktadır.
Talep kısıtlaması, tüm IEA üye ülkelerinin bir acil durum planı olarak hazır bulundurması gereken ve mevcut aksaklık gibi bir acil durumda IEA'nın kolektif eylemine katkıda bulunmak için kullanabilecekleri acil durum müdahale önlemlerinden biridir. Önemli olan, talep tarafındaki fırsatların yalnızca IEA ülkeleriyle sınırlı olmamasıdır. Dünyanın dört bir yanındaki ülkeler, petrol piyasalarındaki bugünkü aşırı baskılara nasıl tepki vereceklerini düşünmelidir.
Hükümetler, hane halklarını ve işletmeleri petrol taleplerini ve maliyetlerini hızla azaltmak için harekete geçmeleri konusunda destekleyebilir. Bu raporda, IEA, dünya genelindeki hane halklarının, işletmelerin ve hükümetlerin petrol taleplerini yönetmek ve kendilerini petrol şokundan korumak için hemen uygulayabilecekleri 10 seçenek sunmaktadır. 10 seçeneğin tamamı hızlı bir şekilde uygulanabilir ve tasarruflar birkaç hafta içinde sağlanabilir.
Her bir seçeneğin açıklaması, her bir yakıt türü için mümkün olan ulusal tasarruf tahminlerinin yanı sıra hükümetlerin kullanabileceği uygulama araçlarını ve belirli ülke örneklerini içermektedir. Enerji piyasaları, ulaşım altyapısı, belirli petrol ürünlerine olan talep ve diğer yönler açısından kendi koşullarına bağlı olarak, tüm seçenekler tüm ülkeler için eşit derecede geçerli olmayacaktır. Bununla birlikte, hükümetlerin, işletmelerin ve hane halklarının benimsediği seçenek sayısı ne kadar fazla olursa, ulusal, bölgesel ve küresel etkileri de o kadar artacak ve herkes için şoku hafifletmeye yardımcı olacaktır. Ancak, 10 seçeneğin tamamı dünyanın her ülkesinde uygulansa bile, çatışma nedeniyle kesintiye uğrayan arzı telafi edemezler. Bunu ancak Hürmüz Boğazı'ndan transit geçişin yeniden başlaması sağlayabilir.
Bu 10 seçeneğin büyük çoğunluğu, otomobil ve kamyonların toplam petrol tüketimindeki aşırı büyük etkisi (küresel olarak yaklaşık yüzde 45 ve bazı bölgelerde üçte ikiye kadar) göz önüne alındığında, karayolu taşımacılığı yakıtlarına odaklanmaktadır. Bununla birlikte, seçenekler hava taşımacılığı ve sanayi için petrol kullanımını da dikkate almaktadır. Ayrıca, birçok gelişmekte olan ve gelişmekte olan ekonomide yemek pişirme yakıtı olarak merkezi önemini kabul ederek, LPG'nin temel kullanım alanlarını önceliklendirmeyi ve korumayı amaçlamaktadırlar.
Raporda, 10 seçeneğin açıklanmasının ardından, hükümetlerin özellikle en savunmasız tüketicileri için enerjiye erişilebilirliği desteklemek ve petrolle ilgili ürünlere yönelik artan harcamaları dengelemek için kullanabileceği hedefli önlemler özetlenmektedir. Son olarak, hükümetlerin gelecekteki fiyat şoklarına ve dalgalanmalarına maruz kalmayı azaltmak için kullanabileceği uzun vadeli yapısal önlemler belirlenmektedir.
Mevcut krize yanıt verirken, hükümetler hem kamu sektörü için uygulayacakları önlemler hem de düzenlemeler ve zorunluluklar yoluyla öncülük edebilirler; bu önlemler kamuoyunu bilgilendirme ve bilinçlendirme kampanyalarıyla desteklenmelidir. Ancak nihayetinde, tüketicileri petrol şokunun etkilerinden korumak sadece ulusal hükümetlerin meselesi değildir. Önlemlerin birçoğu, eyalet, bölgesel veya yerel yönetimler gibi diğer hükümet kademeleri tarafından doğrudan uygulanabilir veya hane halkları ve şirketler tarafından gönüllü olarak izlenebilir; bu da onların petrol tüketimlerini azaltmalarına ve para tasarrufu yapmalarına olanak tanır.
- Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), küresel petrol şokuna yanıt olarak enerji güvenliğini koruma temel misyonuyla 50 yıldan fazla önce kuruldu. Mevcut kriz, petrolün çok ötesine uzanıyor ve doğal gaz akışındaki aksamaları da içeriyor; bu da elektrik güvenliği ve fiyatları üzerinde zincirleme etkiler yaratıyor. Ajans, mevcut aksamaya yanıt verme seçeneklerini değerlendirirken ve geliştirirken dünya genelindeki hükümetlerle yakın işbirliği içinde çalışmaya devam edecektir.''
Tasarruf önerileri Ayrıntıları!
1- ''Mümkünse evden çalışın: Evden çalışmak, işe gidip gelmekten kaynaklanan yakıt tüketimini önemli ölçüde azaltabilir. Ulusal düzeyde, işleri buna izin verenler için üç ek uzaktan çalışma günü, araçlardan kaynaklanan yakıt tüketimini yüzde 2-6 oranında azaltabilir; bireysel sürücüler için ortalama potansiyel azalma ise yaklaşık yüzde 20 olabilir.
2- Otoyollardaki hız sınırlarını en az 10 km/sa düşürün : Otoyollardaki hız sınırının 10 km/sa düşürülmesi, bireysel bir sürücünün yakıt tüketimini yüzde 5 ila yüzde 10 oranında, özel araçların genel yakıt tüketimini ise yüzde 1 ila yüzde 6 oranında azaltabilir. Ağır yük kamyonları, zaten daha düşük hızlarda seyrettikleri için yaklaşık yüzde 5 tasarruf sağlayabilirler.
3- Toplu taşımayı teşvik edin : Özel araçlardan otobüs ve tren gibi toplu taşıma araçlarına geçiş, ulusal petrol kullanımını yüzde 1 ila yüzde 3 oranında azaltabilir. Kısa mesafeler için bisiklet ve yürüyüş gibi seçenekler daha da fazla azalmaya yol açabilir.
4- Büyük şehirlerdeki yollara özel araçların erişiminin farklı günlerde dönüşümlü olarak düzenlenmesi : Araçların belirlenmiş bölgelere erişiminin, plaka numaralarına göre belirli günlerle sınırlandırılması, trafik sıkışıklığını, motor rölantisini ve yakıt tüketimi yüksek dur-kalk sürüşünü azaltabilir ve ulusal araç yakıtı kullanımında yüzde 1 ila yüzde 5 oranında tasarruf sağlayabilir.
5- Araç paylaşımını artırın ve verimli sürüş uygulamalarını benimseyin : Araç paylaşımı, araç doluluk oranını artırır ve trafik sıkışıklığını azaltarak seyahat sürelerini ve araç kullanımını kısaltır. Lastik basıncını kontrol etme, klima ayarlarını yapma ve verimli sürüş uygulamaları gibi çevre dostu sürüş önlemleriyle birleştirildiğinde, araçlar için yakıt talebi yaklaşık yüzde 5 ila yüzde 8 oranında azaltılabilir.
6- Karayolu ticari araçları ve mal teslimatı için verimli sürüş : Lastik basıncının düzenli kontrolü, rölantide beklemenin azaltılması, frenleme ve hızlanmanın azaltılması gibi çevre dostu sürüş uygulamaları, araç yüklerinin optimizasyonu gibi operasyonel iyileştirmelerle birleştiğinde, karayolu ticari araçlarının yakıt ihtiyacını yüzde 3 ila yüzde 5 oranında azaltabilir.
7- LPG kullanımını ulaşımdan uzaklaştırın : Dünya araç filosunun yaklaşık yüzde 2'si LPG ile çalışıyor. Dönüştürülmüş veya çift yakıtlı araçlarda benzin kullanımına geçilmesi, LPG kaynaklarının yemek pişirme gibi öncelikli kullanımlar için korunmasını sağlayabilir.
Hava taşımacılığı yakıtları, pişirme yakıtları ve endüstri için:
8- Alternatif seçeneklerin bulunduğu durumlarda hava yolculuğundan kaçının: İş amaçlı yapılan uçuşların yaklaşık yüzde 40 oranında azaltılması kısa vadede mümkündür ve iş ile ilgili uçuş azaltma kampanyalarına çok yüksek katılım olması durumunda, jet yakıtı kerosen talebi yüzde 7 ila yüzde 15 oranında azaltılabilir.
9- Mümkün olduğunca diğer modern pişirme çözümlerine geçin: LPG tedariki giderek kısıtlandıkça, elektrikli ve diğer alternatif modern pişirme çözümlerinin daha fazla benimsenmesi, LPG'nin diğer gereksiz uygulamalarda korunmasına yönelik diğer önlemlerle birlikte potansiyel pişirme yakıtı kıtlıklarını yönetmeye yardımcı olabilir.
10- Petrokimya hammaddelerinde esnekliği değerlendirin ve kısa vadeli verimlilik ve bakım önlemleri uygulayın: Daha yüksek hacimlerde bulunan petrol hammaddelerinin işlenmesine öncelik vermek, diğer petrol ürünleri üzerindeki baskıyı azaltabilir. Ekipman operasyonlarının ve bakımının optimize edilmesi, bazı tesislerdeki petrol kullanımını yüzde 5'e kadar azaltabilir.
- 2022'de görüldüğü gibi, hükümetler fiyat artışları sırasında tüketicilerin enerji faturalarını karşılamalarına yardımcı olacak önlemlerle müdahale edebilirler; ancak mali kaynaklar sınırlıdır ve önlemlerin en çok ihtiyaç duyanları hedeflemesi hayati önem taşır. Rapor, uzun vadede enerji güvenliğini iyileştirmeye ve gelecekteki şoklara maruz kalmayı sınırlamaya yardımcı olabilecek yapısal önlemler konusunda da rehberlik sağlamaktadır.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), küresel petrol şoklarına yanıt olarak enerji güvenliğini koruma temel misyonuyla 50 yıldan fazla önce kurulmuştur . Mevcut kriz, petrolün çok ötesine uzanmakta ve doğal gaz akışındaki aksamaları da içermekte olup, elektrik güvenliği ve fiyatları üzerinde zincirleme etkiler yaratmaktadır. IEA, mevcut aksamaya yanıt verme seçeneklerini değerlendirirken ve geliştirirken dünya genelindeki hükümetlerle yakın işbirliği içinde çalışmaya devam etmektedir.
Karayolu Taşımacılığı
Karayolu taşımacılığı, küresel petrol talebinin yaklaşık yüzde 45'ini oluşturmaktadır; bu oran Kore'de üçte bir iken, Avrupa ve Latin Amerika'daki bazı ülkelerde üçte ikiye kadar çıkmaktadır. Gelişmiş ekonomilerde, karayolu taşımacılığı talebinin büyük bir bölümünü binek otomobiller oluşturmakta olup, karayolu enerji kullanımının yaklaşık %60'ını karşılamaktadır. Geri kalanının büyük bir kısmını ise kamyonlar oluşturmaktadır. Gelişmekte olan ekonomilerde, karayolu taşımacılığı talebinin yaklaşık yüzde 5'ini oluşturan ve birçok ülkede otomobillerden daha fazla sayıda bulunan iki/üç tekerlekli araçlar (scooter, motosiklet ve üç tekerlekli bisikletler) da önemli bir rol oynamaktadır. Orta ve ağır yük kamyonlarının enerji kullanım payı da gelişmiş ekonomilere göre daha yüksektir.
Karayolu taşımacılığında yakıt talebini ve dolayısıyla petrol kullanımını hemen azaltabilecek birkaç önemli önlem bulunmaktadır.
1. Mümkünse evden çalışın.
Açıklama: Evden çalışma, işe gidip gelmek için kullanılan özel araçların yakıt tüketimini azaltabilir. Her iş evden çalışmaya uygun olmasa da, işin gerektirdiği durumlarda etkili bir önlem olabilir. Gelişmiş ekonomilerde işlerin yaklaşık üçte biri uzaktan çalışmaya uygunken, gelişmekte olan piyasalarda ve gelişmekte olan ekonomilerde bu oran beşte bire yakındır. Evden çalışma, ulaşım mesafesine, araç doluluk oranına ve aracın ortalama yakıt tüketimine bağlı olarak bölgelere göre yakıt tüketimini farklı şekilde etkiler. Çoğu ülkede etki esas olarak benzin talebinde hissedilirken, Kore, Hindistan ve Avrupa gibi ülke ve bölgelerde dizel kullanımı da etkilenmektedir. Evden çalışmanın etkileri, araçlarda klima kullanım şekline bağlı olarak mevsime göre de değişmektedir. Sonuç olarak, uzaktan çalışma sıcak aylarda daha fazla yakıt tasarrufu sağlamaya yardımcı olur.
Etki: Bölgeler genelinde araç kullanımının yüzde 5 ila yüzde 30'unu işe gidip gelme oluşturmaktadır. Tüm işler evden çalışmaya uygun olmadığından, ulusal düzeyde, işi buna izin verenler için üç ek uzaktan çalışma günü, araçların yakıt tüketimini yüzde 2-6 oranında azaltabilir. Ortalama bir sürücünün beş günlük çalışma haftasında hiç uzaktan çalışmamaktan üç gün uzaktan çalışmaya geçmesi durumunda, kişisel araç yakıt tüketimi yüzde 20'ye kadar azalabilir.
Hükümetler bunu nasıl sağlayabilir: Hükümetler, işletmeleri çalışanlarının evden çalışmasına izin vermeye teşvik edebilir ve mümkün olan durumlarda kamu görevlilerinin evden çalışmasını ve belirli günlerde kamu binalarının kapatılmasını zorunlu kılabilir.
- Politika örnekleri: Orta Doğu'daki 2026 krizine yanıt olarak, birçok ülke evden çalışmayı teşvik edecek önlemler açıkladı. Örneğin, Filipinler ve Pakistan kamu çalışanları için 4 günlük çalışma haftası zorunluluğu getirirken, Sri Lanka kamu dairelerini Çarşamba günleri kapattı ve Laos , Tayland ve Vietnam uzaktan çalışmayı aktif olarak teşvik ediyor. Birçok Avrupa hükümeti de 2022-23 enerji krizine yanıt olarak, IEA-AB ortak "Playing my Part" kampanyası da dahil olmak üzere, evden çalışmayı teşvik etti . Örneğin, Fransa 2022'de kamu görevlilerinin evden çalışmasını teşvik etti ve özel şirketleri de bu örneği izlemeye teşvik etti.
2. Otoyollardaki hız sınırlarını en az 10 km/sa azaltın.
Açıklama: Otoyollarda hız sınırının düşürülmesi, binek otomobiller, hafif ticari araçlar ve kamyonlar için petrol tüketimini azaltabilir. Dünyanın dört bir yanında farklı hız sınırları uygulanmaktadır, ancak bunlar genellikle 100 km/sa ile 130 km/sa arasında değişmektedir.
Etki: Otoyolda hızını 10 km/sa düşürmek, bireysel bir sürücünün yakıt tüketimini yüzde 5 ila yüzde 10 oranında azaltabilir. Bu tür hız sınırı düşürmeleri, yerel altyapıya ve sürüş alışkanlıklarına bağlı olarak, özel araçlar için ulusal yakıt tüketimini yüzde 1 ila yüzde 6 oranında azaltabilir. Ağır yük kamyonları, zaten daha düşük hızlarda seyrettikleri için 10 km/sa hız düşürmesinden daha az yakıt tasarrufu sağlarlar, ancak ortalama olarak otoyolları çok daha fazla kullandıkları için, bu önlemi uyguladıklarında her bir ağır yük kamyonu yine de yakıt tüketimini yaklaşık yüzde 5 oranında azaltabilir. Ağır kamyonları etkileyen bu önlem, öncelikle dizel yakıt talebini azaltır, çünkü ağır kamyonlar çoğunlukla dizel yakıtla çalışır. Ayrıca, yakıt tüketiminin yaklaşık yüzde 85'inin benzin olduğu binek otomobilleri ve hafif ticari araçları etkilediği için benzin talebini de düşürür. Kore, Hindistan ve Avrupa gibi bazı pazarlarda, araçlardan kaynaklanan enerji kullanımındaki azalma, genel araç filosundaki dizel motorlu araçların önemli payı nedeniyle dizel talebi üzerinde belirgin bir etkiye sahip olacaktır.
Hükümetler bunu nasıl sağlayabilir: Hükümetler, hız sınırlarının yasa ile düşürülmesini zorunlu kılabilir veya sürücülerden gönüllü olarak hızlarını düşürmelerini isteyen bir bilgilendirme kampanyası başlatabilir. Ayrıca, istenen hız sınırını belirtmek için elektronik işaretler de kullanabilirler. Ülke çapında bir politika öncesinde, hükümetler tüm kamu çalışanlarından karayollarında ve otobanlarda azami hızlarını gönüllü olarak 10 km/sa düşürmelerini isteyerek başlayabilirler.
- Politika örnekleri: Bu, birçok ülkede denenmiş ve test edilmiş bir politika yanıtıdır. 1973'teki ilk petrol krizi sırasında Fransız hükümeti, karayolu hız sınırlarını 90 km/saate, otoyollarda ise 120 km/saate düşürmüştü. Fransa, 2022 enerji krizine yanıt olarak sürüş hızının tekrar düşürülmesini teşvik etti . Orta Doğu'daki 2026 krizinin başlangıcından bu yana Pakistan , otoyollarda ve ulusal karayollarında hız sınırlarını düşürdü. Otoyollarda, hafif ticari araçlar için hız sınırı 120 km/saate, ağır ticari araçlar için ise 110 km/saate, 90 km/saate düşürüldü. Ulusal karayollarında ise hafif ticari araçlar için hız sınırı 100 km/saate, 80 km/saate, ağır ticari araçlar için ise 80 km/saate, 65 km/saate düşürüldü. Hükümet ayrıca, etkin uygulama sağlamak ve yolcuları bilgilendirmek için bir farkındalık kampanyası başlattı.
3. Toplu taşımayı teşvik edin
Açıklama: Seyahatleri özel araçlardan otobüs ve tren gibi toplu taşıma araçlarına kaydırmak, petrol talebini azaltabilir. Toplu taşıma araçlarının çoğu sıvı yakıt yerine elektrikle çalışır, ancak petrol tükettikleri durumlarda bile çok daha verimli ulaşım yöntemleridir. Yürümek ve bisiklet sürmek, mümkün olan yerlerde araba yolculuklarını daha da azaltabilir.
Etki: Bazı ülkelerde, büyük şehirler içindeki 30 km'den kısa mesafeli yolculuklar, özel araçların petrol tüketiminin %50'sine kadarını oluşturabilir. Altyapıya bağlı olarak, toplu taşımayı teşvik etmek, otomobiller için ulusal petrol kullanımını yüzde 1 ila yüzde 3 oranında azaltabilir. Bu önlem, çoğu ülkede benzin talebini azaltırken, Kore, Hindistan ve Avrupa gibi dizel motorlu araçların araç filosunda önemli bir paya sahip olduğu bölgelerde dizel tüketimi üzerinde de belirgin bir etkiye sahiptir.
Hükümetler bunu nasıl sağlayabilir: Toplu taşıma altyapısının zaten mevcut olduğu yerlerde, hükümetler özel araçlardan uzaklaşmayı teşvik etmek için ücretleri düşürebilir veya ulaşımı ücretsiz hale getirebilir. Bu tür desteklerin daha savunmasız nüfus gruplarına yönelik olmasına özen gösterilmelidir. Hükümetler ayrıca kamu görevlilerini işe gidip gelirken toplu taşımayı önceliklendirmeye teşvik edebilir.
- Politika örnekleri : Orta Doğu'daki krize yanıt olarak, birçok ülke kullanıcıları toplu taşımayı önceliklendirmeye teşvik ediyor. Laos'ta , Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı, erişimi iyileştirmek için Hızlı Otobüs Sistemi'ni tren istasyonları ve havaalanlarıyla bağlamanın yollarını araştırıyor. Benzer şekilde, Bangladeş hükümeti , yakıt tasarrufu sağlamak için vatandaşlardan özel araçlar yerine toplu taşımayı kullanmalarını istedi. Birçok hükümet de 2022'deki yüksek enerji fiyatlarına yanıt olarak, indirimli veya ücretsiz toplu taşıma programları gibi toplu taşıma önlemleri uyguladı. Lüksemburg'da 2020'den beri ücretsiz toplu taşıma var ve Malta 2022'de tüm sakinleri için ücretsiz hale geldi. Diğer ülkeler, Almanya'nın 9 avroluk bileti gibi kısa vadeli önlemler uyguladı; bu bilet , bir ay boyunca tüm yerel ulaşım ve bölgesel trenleri kullanma imkanı sağladı. Yeni Zelanda hükümeti, yükselen petrol fiyatlarına yanıt olarak Mart 2022'de toplu taşıma ücretlerini yarıya indirdi .
4. Büyük şehirlerdeki yollara özel araçla giriş çıkışları farklı günlerde dönüşümlü olarak sağlayın.
Açıklama: Büyük şehirlerde özel araçların, plaka numaralarına bağlı olarak yalnızca belirli günlerde belirlenmiş bölgelere girmesine izin verilir. Tek numaralı plakalı araçlar, çift numaralı plakalı araçlardan farklı hafta içi günlerinde giriş yapabilir. Bu önlem, trafik sıkışıklığını, motor rölantisini ve yakıt tüketimini artıran dur-kalk sürüşünü azaltır. Ayrıca yerel hava kirliliğini azaltır ve şehir merkezinin bisiklet veya yürüyüş kullanımı için çekiciliğini artırır.
Etki: Haftada iki gün şehirlerde araç trafiğinin yarısının durdurulması, ulusal araç yakıt tüketiminde %1 ila %5 tasarruf sağlayacaktır. Önceki önlemlerde olduğu gibi, dizel araçların araç filosunun önemli bir bölümünü oluşturduğu ülkeler hariç, benzin üzerindeki etki daha güçlüdür.
Hükümetler bunu nasıl sağlayabilir: Hükümetler, dönüşümlü trafik kısıtlamaları olan belirli bölgeler belirleyebilir. Araçlar, plaka numaralarına göre belirli hafta içi günlerine veya tarihlere atanabilir. Örneğin, bazı hafta içi günlerde çift numaralı plakalar, diğer hafta içi günlerde ise tek numaralı plakalar kullanılabilir. Çok sayıda yolcusu olan araçlar ve taksiler için istisnalar yapılabilir. Hükümetler, zorunlu olmayan kamu filosu araçlarına istisna tanımaktan kaçınabilir.
- Politika örnekleri : 2026 Orta Doğu krizine yanıt olarak, Kore hükümeti 5 veya 10 günlük bir araç rotasyon sistemi uygulamayı düşünüyor; bu da her aracın beş veya on günde bir gün boyunca kullanımının yasaklanması anlamına geliyor. Daha geriye baktığımızda, bu önlem dünya genelinde birçok şehirde uzun zamandır kullanılıyor. 1973'teki ilk petrol krizi sırasında, İtalyan hükümeti önce Pazar günleri araçsız uygulamayı, ardından da Pazar günleri tek/çift plaka politikasını uygulamaya koydu. O zamandan beri, Pekin ve São Paulo gibi bazı büyük şehirler bu önlemi kalıcı olarak uygularken, Yeni Delhi, Jakarta ve Manila'da kirlilik veya yoğun saatlerde geçici uygulamalar hayata geçirildi. Son yıllarda, birçok ülke şehirlerde Pazar günleri araçsız uygulama gibi girişimlerde bulundu.
5. Araç paylaşımını artırın ve verimli sürüş uygulamalarını benimseyin.
Açıklama: Sürüş tarzı, araç paylaşımı ve sıcaklık ayarları gibi bireysel tercihler yakıt tüketimini etkileyebilir. İnsanlar, petrol talebini azaltmak ve otoyol ücretleri gibi diğer maliyetlerden tasarruf etmek için araç paylaşımı yapmayı tercih edebilirler. Araç paylaşımı, araç doluluk oranını artırarak ve trafik yoğunluğunu azaltarak, dolayısıyla seyahat sürelerini kısaltarak petrol talebinin azaltılmasına katkıda bulunur. Daha yumuşak hızlanma, lastik basıncı izleme ve daha yüksek araç klima ayar noktaları gibi verimli sürüş uygulamaları, yakıt tasarrufunu daha da artırabilir.
Etki: Araç paylaşımı, aynı miktarda enerjinin ulaşım ihtiyaçlarının daha büyük bir bölümünü karşılamasına olanak tanıdığı için petrol talebini azaltabilir. Örneğin, kırsal alanlarda araç kullanımının azaltılması, ulusal araç yakıt tüketimini yüzde 4'e kadar düşürebilir. Çevre dostu sürüş önlemlerinin benimsenmesi çoğu bölgede tasarrufları ikiye katlayabilirken, daha yüksek klima ayar noktaları çoğunlukla sıcak iklimli ülkeleri etkiler. Tüm bu önlemlerin bir araya getirilmesi: kırsal yolculuklar için araç paylaşımı, klima önlemleri ve çevre dostu sürüş, araç yakıt talebinde yaklaşık %5 ila %8'lik bir azalmaya yol açabilir. Etki, dizel motorlu araçların filonun önemli bir bölümünü oluşturduğu ülkeler hariç, benzin üzerinde daha büyüktür.
Hükümetler bunu nasıl sağlayabilir: Hükümetler, özel trafik şeritleri, özel park yerleri belirleyebilir, yüksek yolcu kapasiteli araçlar için yol geçiş ücretlerini düşürebilir ve araç paylaşım uygulamalarının kullanımını destekleyebilir . Çevre dostu sürüş teknikleri ve klima kullanımının yakıt tüketimi üzerindeki etkisi hakkında bilgilendirme kampanyaları, daha fazla sürücünün sürüş davranışlarını değiştirmesine yol açabilir.
- Politika örnekleri: Birçok ülke ve şehir, yakıt tüketimini azaltmak için araç paylaşımını ve çevre dostu sürüşü teşvik etmektedir. Madrid , Houston , Shenzhen ve Los Angeles gibi çeşitli kentsel alanlarda , ikiden fazla yolcusu olan araçların kullanabileceği özel şeritler uygulanarak paylaşımlı seyahat teşvik edilmektedir. 2022'deki enerji krizine yanıt olarak Fransa , vatandaşları daha ekonomik sürüş alışkanlıkları benimsemeye teşvik etmiş ve çevre dostu sürüş eğitimlerinin yaygınlaştırılmasını hızlandırmıştır. Japon hükümeti , yumuşak hızlanma, rölanti süresinin azaltılması ve araç klimasının kullanımının azaltılması gibi çevre dostu sürüş önerileri yayınlamıştır. Bu önlemler, ASEAN ülkeleriyle işbirliği programlarında aktif olarak teşvik edilmektedir.
6. Ticari araçlar ve mal teslimatı için verimli sürüş
Açıklama: Karayolu ticari araçları, mevcut krizden büyük ölçüde etkilenen bir petrol ürünü olan dizelin başlıca tüketicileridir. Yakıt verimlilikleri ve çalışma şekilleri, petrol kullanımını önemli ölçüde etkileyebilir. Alınacak önlemler, lastik basıncının düzenli kontrolü, rölantide çalışma süresinin azaltılması, frenleme ve hızlanmanın azaltılması gibi araçların verimli çalıştırılmasından, araç yüklerinin optimizasyonu ve boş seferlerin azaltılması gibi operasyonel iyileştirmelere kadar uzanmaktadır. Dijital teknolojiler bu hedeflere ulaşmayı kolaylaştırabilir.
Etki: Bilgilendirme kampanyaları başarılı olursa ve sürücüler tarafından yaygın olarak benimsenirse, çevre dostu sürüş uygulamaları karayolu taşımacılığında ulusal petrol kullanımını yüzde 4'e kadar azaltabilir. Bu önlem, teslimat seçeneklerinin optimizasyonu (yani yük faktörlerinin artırılması) ile birlikte, ulusal petrol talebiniyüzde 3 ilayüzde 5 oranında azaltabilir; bu azalma esas olarak dizel talebindeki düşüşten kaynaklanacaktır.
Hükümetler bunu nasıl sağlayabilir: Hükümetler, ehliyet almak için yapılan sınavların bir parçası olarak çevre dostu sürüş tekniklerini uygulamaya koyabilir. Kısa vadede, lojistik şirketlerine bilgilendirme materyali sağlayabilir veya şirket içinde en ekonomik sürüş tarzı için bir yarışma oluşturabilecek sürücü puanlama kartları önerebilirler. Hükümetler genellikle kendi araç filolarını işletir ve çevre dostu sürüş teknikleri konusunda eğitim verebilir ve lastik basıncı gibi araç bakımına özel önem verebilirler.
- Politika örnekleri: Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu'nun Eko-Sürüş Ortaklığı, yerel eko-sürüş girişimleri için yönergeler yayınladı. AddSecure Eko-Sürüş Yarışması gibi özel ve kamu girişimleri , eko-sürüş tekniklerinin yakıt tasarrufu potansiyelini gösterdi. Peru, sürücü ehliyeti için bir gereklilik olarak eğitim müfredatına eko-sürüşü dahil etmek üzere düzenleyici değişiklikler yaptı. Şili, Giro Limpio programı kapsamında profesyonel sürücüler için ücretsiz verimli sürüş eğitimleri ve sertifikaları uygulamaya koydu.
7. LPG kullanımını ulaşımdan uzaklaştırın
Açıklama: Bazı bölgelerde yemek pişirmek için kullanılan LPG'nin mevcut kıtlığı göz önüne alındığında, hükümetler ulaşımda kullanılan LPG'nin azaltılmasını destekleyebilir. Dünya araç filosunun yaklaşık yüzde 2'si LPG ile çalışırken, İtalya ve Kore gibi bazı ülkelerde bu orayüzde 10'a kadar çıkmaktadır. Bu araçlar ya sonradan LPG kitleri kullanılarak benzinli araçlardan LPG'ye dönüştürülmüş (sonradan takılan) ya da hem benzin hem de LPG ile çalışabilen fabrika yapımı çift yakıtlı modellerdir ve tek yakıtlı LPG araçlarının sayısı sınırlıdır. Bu nedenle, LPG tüketimi sürücüler için çok sınırlı operasyonel sonuçlarla azaltılabilir.
Etki: Karayolu taşıtlarında LPG kullanımından geçici olarak uzaklaşma, çoğu ülkede LPG'li karayolu tüketiminin neredeyse tamamını veya LPG'li araçların yaygın olduğu bazı pazarlarda yüzde 20 ila yüzde 30'unu başka yakıt türlerine kaydırabilir. Bu durum, küresel benzin talebinde yaklaşık yüzde 2'lik bir artışa yol açabilir ve özellikle Balkanlar gibi Avrupa'daki bazı ülkelerde ulusal karayolu benzin tüketiminde belirgin bir artış yaşanabilir.
Hükümetler bunu nasıl sağlayabilir: LPG kullanımının büyük bir kısmı, benzine kıyasla daha uygun fiyatından kaynaklanmaktadır. Vergilendirmeyi ayarlayarak, hükümetler özellikle dönüştürülmüş veya çift yakıtlı araçlarda sürücüleri LPG yerine benzin seçeneğini tercih etmeye geçici olarak teşvik edebilir.
- Politika örnekleri: Şu anda çoğu ülke, daha düşük CO₂ ve yerel hava kirletici emisyonları nedeniyle LPG'ye benzine kıyasla düşük özel tüketim vergisi uygulamakta ve bazı durumlarda LPG dönüşümlerini bile sübvanse etmektedir. Tarihsel olarak, benzini LPG'ye tercih etme eğilimini tersine çeviren politika örnekleri yok denecek kadar azdır. Bununla birlikte, günümüzdeki özel koşullar altında, bu tür önlemlerin yakıt seçimini etkileyebileceği düşünülebilir.''
Evde pişirme için tasarruf önerileri
LPG talebi, küresel petrol talebinin yaklaşık yüzde 10'unu oluşturuyor ve birçok hane tarafından yemek pişirmek için kullanılıyor. Çatışma, LPG tedarik zincirlerinde büyük aksamalara neden oldu. Bölgenin bazı kısımlarında doğal gaz işleme faaliyetlerinin durdurulması ve Hürmüz Boğazı'ndan geçen akışların durmasıyla, yemek pişirmek için kullanılan LPG arzı hem yerel hem de ihracat noktalarında ciddi şekilde kısıtlandı. LPG kapasitesini ulaşım veya sanayi gibi diğer kullanımlardan serbest bırakarak iç kullanıma öncelik verilmesini sağlamaya yönelik önlemlerin yanı sıra, yemek pişirme yakıtı talebini doğrudan azaltmaya yönelik eylemler de var.
9. Mümkün olduğunca, diğer modern pişirme çözümlerine geçin.
Açıklama: Kısıtlı LPG arzı, yemek pişirmek için bu yakıta bağımlı olan haneler için önemli sonuçlar doğurabilir. LPG, Asya'da 2,3 milyar insan tarafından yemek pişirmek gibi temel bir hizmet için kullanılan ana yakıttır. Bazı haneler LPG veya elektrikli ocaklar gibi birden fazla modern pişirme teknolojisine sahipken, diğerleri teşviklerle bunları karşılayabilir. Hedefli kampanyalar, kullanıcıların diğer modern pişirme alternatiflerine geçmelerine ve LPG'ye olan bağımlılıklarını azaltmalarına yardımcı olabilir. Bu, alternatif yakıtlara geçme yeteneği sınırlı olan ve özellikle kentsel alanlarda diğer pişirme yakıtlarının hızla artan fiyatlarıyla karşı karşıya kalabilecek haneler için önemli zorluklar yaratabilecek yakıt kıtlığı riskini azaltabilir. Birçok kırsal alanda, artan yakıt fiyatları zaten bazı haneleri kömür ve oduna geri dönmeye itmekte ve temiz pişirmeye evrensel erişimi genişletme yönündeki uzun vadeli hedefleri baltalamaktadır. Bunun hava kalitesi ve sağlık açısından sonuçları vardır. Geleneksel bir pişirme yakıtı olarak biyokütle kullanımı, her yıl küresel olarak yaklaşık 2,5 milyon erken ölümle ilişkilendirilmektedir.
Etki: LPG'nin yemek pişirmek için kullanımının yüzde 90'ından fazlasını oluşturan 20 ülkede, LPG'ye bağımlı hanelerin yüzde 5 ila yüzde 15'i zaten alternatif modern bir pişirme çözümüne erişebiliyor ve bu çözümün kullanımına öncelik vermeleri teşvik edilebilir. Yemek pişirmek için yalnızca LPG'ye bağımlı haneler için, elektrikli ocaklar veya elektrikli tavalar gibi alternatif modern pişirme çözümlerine erişimi kolaylaştırmak, mevcut ekipman stokları ve şebeke kapasitesine bağlı olarak talebi daha da azaltabilir. Bu hanelerin yaklaşık yarısı için, temel bir alternatif aylık gelirin yüzde 5'inden daha az olacaktır ve tedarik zincirleri artan talebi karşılayabildiği takdirde, hedefli teşvikler satın alınabilirliği artırabilir.
Hükümetler bunu nasıl sağlayabilir: Hükümetler, ev sahiplerini elektrikli cihazlarını daha fazla kullanmaya teşvik edebilir veya düşük gelirli aileler için hedefli teşviklerle elektrikli ev aletlerinin daha fazla benimsenmesini destekleyebilir. Herhangi bir teşvik programı, sınırlı kaynaklara sahip olanlara öncelik vermeli ve cihaz stoklarının ve şebeke kapasitesinin mevcudiyeti de dikkate alınmalıdır.
- Politika örnekleri: Endonezya, yakıt ithalatını ve sübvansiyon yükünü azaltmak için LPG'den indüksiyonlu ocaklara geçişi hızlandırıyor. Örneğin Hindistan'da, Andhra Pradesh hükümeti , LPG tedarik endişeleri arasında yerel toplum merkezlerini indüksiyonlu ocaklarla donatıyor ve 44.000'den fazla üniteyi kullanıma sunuyor.
- Hava taşımacılığı yakıtları
- Sanayide petrol kullanımı
- Enerjiye erişilebilirliği artırmak için hedefli tüketici desteği
Ve diğer başlıklar!
- Petrol Şoklarından Korunma raporu tamamı için link:
- https://www.iea.org/reports/sheltering-from-oil-shocks/summary

enerji ekonomisi
Yorumlar
Kalan Karakter: