Tavan fiyat nedir? EPDK Tavan fiyat uygular mı?

TAVAN FİYAT NEDİR? EPDK TAVAN FİYAT UYGULAR MI?

Dünya petrol piyasaları son dönemde dalgalı bir seyir izliyordu. Hafta sonu ABD ve İsrail’in İran’a saldırması, petrol piyasaları daha da dalgalandırdı. Daha da kötüsü, petrol piyasalar belirsiz bir döneme girdi. Çünkü; savaşla birlikte petrol üreten ülkeler, tesisler, petrol taşıyan tankerler direkt ya da dolaylı savaşa dahil oldular ya da savaşın hedefi oldular.

Savaşın; Orta Doğu gibi petrol zengini ülkeler ve de Hürmüz Boğazı gibi, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sini karşılayan tanker trafiği güzergahının tam ortasında olması, petrolle ilgili endişeleri daha da artırıyor. Ve daha da önemlisi, bölge dışındaki petrol üreten ülkelerin durumu. Çünkü; Orta Doğu kaynaklı (hem İran, Hen OPEC üyesi ülkeler) 'savaş nedeniyle' petrol üretiminin  azalması ya da tamamen durması durumunda diğer üretici ülkelerin talebi karşılayıp-karşılayamayacağı çok önemli. Karşılayamama durumu ise büyük risk. O kadar ki, 1973 Arap- İsrail savaşı döneminde yaşanan petrol krizi gibi yeni krizler bile yaşanabilir.

TÜRKİYE PETROL VE DOĞAL GAZ PİYASASI

Ve tabii, işin birde Türkiye boyutu var. Türkiye, son dönemde yerli petrol ve doğal gaz üretimine ağırlık vermeye başladı (Gabar’da petrol, Karadeniz’de doğal gaz). Ancak, üretimlerin sürekli artmasına karşın henüz 'petrol, gaz' ihtiyacın yerli üretimle karşılanması mümkün değil. Zaten Türkiye halen petrol ihtiyacının yüzde 90-95’ini ve doğal gaz ihtiyacının da tamama yakınını ithalat yoluyla karşılıyor. Bu nedenle de, petrol-gaz arz-talep dengesizlikleri durumunda anında etkilenebilecek bir konumda; Türkiye (Tabii, kriz anları için petrol ve doğal gaz stoklarının var olduğunu da hatırlatmakta fayda var). Ve petrol piyasalarındaki bu arz talep dengesizlikleri, ilk olarak petrol-gaz fiyatlarını etkiliyor. Zaten savaşla birlikte geçen haftaya göre petrolün varil fiyatı yaklaşık 8 dolar yükseldi (Piyasalarda, 1 varil brent petrol 78 dolar rakamlarından işlem görüyor). Bu artış, iç pazarda benzin ve motorin fiyatları için zam demek.

EPDK TAVAN FİYAT

Tabii Türkiye iç pazarı için; petrol ithal eden-dağıtan vb şirketlerin ‘ham petrol fiyatlarındaki artışları' son satış fiyatlarına yansıtmaları normal. Dikkat edilmesi gereken, bu hızlı fiyat dalgalanmaları döneminde tüketiciye (istasyonlarda pompaya yansıyan)  fiyatların iyi ve çok dikkatli hesap etmeleri. Burada; maliyet yansıtma hesaplarında yapılacak anormal hareketler tabi 'piyasa denetçisi EPDK’nın takibinde olacaktır mutlaka'. Anormal fiyat artışları durumunda ise EPDK; daha önce olduğu gibi 'benzin ve motorin türü akaryakıt ürünlerine' Tavan Fiyat uygulaması başlatabilir. Bunu belirleyecek olan, Rafineri ve dağıtım şirketlerin, bu çok dalgalı ve zor dönemde iyi maliyet-fiyat-satış hesaplaması yapmalarıdır. Aksi durumda, Tavan Fiyat kaçınılmaz olacaktır. Çünkü, petrol piyasaları mevzuatı ‘Tüketiciyi Koruma adına’ EPDK’ya bu yetkiyi veriyor.

Sonuç olarak; Tavan fiyat uygulaması, bu zor dönemde sektör aktörlerinin (Rafineri, dağıtım vb) yapacakları hassas hesaplamalara bağlı.

Tavan fiyat nedir?

Tavan fiyat: ''Petrol piyasalarında rekabete aykırı, rekabet engelleme veya kısıtlama, piyasa faaliyetlerini bozucu veya ortak fiyat belirleme vb gibi durumlarda EPDK’nın, her seferinde 2 ayı geçmemek üzere akaryakıt fiyatlarını belirlemesidir''.

(Makale / İsmail Altunsoy)