• Türkiye’de ilk elektrik santrali 1902 yılında Tarsus’ta İsviçre ve İtalyan grubu tarafından kurulmuştur. Bu santral, su değirmenine bağlanmış 2 kW gücündeki bir dinamo ile elektrik üretmiştir. 
• Batı'da  ilk elektrik santrali 1882’de İngiltere-Londra’da hizmete girmiştir.

TÜRKİYE ELEKTRİK ENERJİSİ TARİHİ

Elektrik enerjisinin üretimi ve kullanımı 1870’li yılların sonunda, gelişmiş Batı ülkelerinde başlamıştır. İlk elektrik santrali 1882’de İngiltere-Londra’da hizmete girmiştir.

İlk elektrik santrali Tarsus'ta

Türkiye’de ilk elektrik santrali 1902 yılında Tarsus’ta İsviçre ve İtalyan grubu tarafından kurulmuştur. Bu santral, su değirmenine bağlanmış 2 kW gücündeki bir dinamo ile elektrik üretmiştir. Daha sonra o dönemki Osmanlı şehirleri olan Selanik, Şam ve Beyrut elektriklendirilmiştir. 1910 yılında Macar Ganz şirketine verilen bir imtiyazla 1914 yılında İstanbul elektriğe kavuşmuştur. İstanbul’da kurulan Silahtarağa Santrali, Türkiye’nin ilk taş kömürü santralidir.

Cumhuriyet'in ilanı

Cumhuriyet ilân edildiğinde Türkiye’de toplam kurulu gücü 32.8 MW ve yıllık üretimi 44.5 GWh olan 38 santral bulunuyordu. Çoğunluğu motor gücü ile çalışan bu santrallerin 14 tanesi kişilere, 13 tanesi ortaklıklara ve 11 tanesi belediyelere aitti. Türkiye Cumhuriyeti’nin bugünkü sınırları içinde yalnızca İstanbul, Adapazarı ve Tarsus elektrikli kent durumunda idi. Halkın yüzde 94’ünün elektriksiz kesimde yaşadığı o dönemde, kişi başına yıllık elektrik tüketimi yaklaşık 3 kWh olmuştur.

Haberin tamamını okumak için tıklayın...

enerji ekonomisi

Karbon sigortası nedir? Karbon Sigortası Geleceği Koruma Altına Alabilir Mi? Karbon Sigortası ile ilgili merak edilenler. Generali Sigorta hazırladı.

Karbon Sigortası nedir?

• KARBON SİGORTASI: ''Karbon sigortası, işletmelerin karbon emisyonlarını azaltma taahhütlerini yerine getirmemeleri durumunda maruz kalabilecekleri finansal riskleri güvence altına alan bir sigorta türüdür.''

- haberin tamamını okumak için tıklayın! 

karbon - enerji ekonomisi

• Maden, dünyanın en önemli sektörlerinden biri. Peki, madenle ilgili terimleri ya da sözcükleri biliyor musunuz? İşte, maden (Bakır) sözlüğü. Eti Bakır hazırladı.

A

Açık Ocak Madenciliği nedir?
Cevherin yüzeye yakın olduğu durumlarda kullanılan madencilik yöntemi. Toprak tabakasının soyulmasıyla bakır cevheri çıkarılır.

Asitli Liç nedir?
Cevherin asit çözeltisiyle işlenerek metalin çözülmesi işlemi.

B

Bakır Alaşımları nedir?
Bakırın diğer metallerle karıştırılarak farklı fiziksel özellikler kazandığı malzemelerdir. Pirinç (bakır ve çinko) ve bronz (bakır ve kalay) en yaygın alaşımlar arasındadır.

Bakır Anot nedir?
Elektrolitik saflaştırmada kullanılan, ham bakırdan üretilmiş kalın levhadır.

Bakır Dökümü nedir?
Ergitilmiş bakırın kalıplara dökülerek levha, tel, çubuk gibi çeşitli formlarda üretilmesi işlemi.

Bakır Karbonat nedir?
Bakırın doğal olarak oluşan karbonat mineralleri, azurit ve malahit gibi minerallerde bulunur.

Bakır Katot nedir?
Elektrolitik rafinasyon sürecinde elde edilen, %99,99 saflık oranına sahip saf bakır levhalar. Katot bakır, endüstriyel bakır ürünlerinin temel hammaddesidir.

Bakır Konsantresi nedir?
Bakır cevherinin zenginleştirilmesiyle elde edilen yüksek bakır içeriğine sahip toz veya çamur formundaki malzeme. Ergitme işlemleri için kullanılır.

Bakır Kristalleri nedir?
Bakırın doğal kristal yapısında oluşmuş hali. Nadiren bulunur ve değerli kabul edilir.

Bakır Levha
Saflaştırılmış bakırdan yapılmış ince levhalar. Katot üretiminin son aşamasıdır.

Bakır Nanoteller
Elektronik ve nanoteknoloji alanında kullanılan, çok ince çapta bakır teller.

Bakır Oksit
Oksit mineralleri içeren bakır cevherleridir. Sülfür cevherlerine göre farklı işleme yöntemleri gerektirir.

Bakır Sülfat
Bakırın sülfit minerallerinden elde edilen mavi renkte bir kimyasal bileşiktir. Bakır sülfat, çeşitli endüstriyel uygulamalarda kullanılır.

Bakır Talaşı
Bakır işlenirken oluşan ince talaş veya metalik atık.

Bakır Tozu
Endüstriyel üretimde kullanılan ince öğütülmüş bakır formu.

Bakır Yüzdesi
Bir cevherdeki toplam bakır miktarının yüzde oranı.

Bakır Zenginleştirme
Bakır içeriğini artırmak için cevherin işlenmesi süreci.

C

Cevher Analizi
Cevherdeki bakır ve diğer metal içeriklerinin belirlenmesi için yapılan kimyasal testler.

Cevher Gövdesi(yatağı)
Yerin altında birikmiş, ekonomik değeri olan metal içeren kayaç birikintisidir. Cevher gövdesi madencilik projelerinin hedef aldığı ana yapılardır.

Cevher Hazırlama
Cevherin zenginleştirme işlemleri öncesi kırılması, öğütülmesi ve sınıflandırılması aşamaları.

Cevher Hazırlama Tesisi
Cevherin zenginleştirilmesi, saflaştırılması ve işlenmesi için kullanılan tesisler.

Cevher Kalitesi /Tenörü
Cevherin içindeki metal oranı. Yüksek kalite, daha fazla metal içerir.

Cevher Konsantresi
Zenginleştirilmiş bakır cevheridir. Flotasyon gibi işlemlerle saflaştırılan cevher bu aşamada bakır içeriği yüksek bir ürün haline gelir.

Cevher Öğütme
Cevherin daha küçük parçacıklara ayrılması işlemi. Bu aşama, cevherin metalik içeriğinin serbestleşerek, değersiz minerallerden ayrıştırılmasını sağlar sağlar.

Cevher Zenginleştirme Tesisi
Çıkarılan cevherin flotasyon gibi yöntemlerle zenginleştirildiği tesistir.

Çöktürme
Bakırın çözeltiden ayrılarak katı formda çöktürülmesi işlemi. Liç süreçlerinde yaygındır.

D

Doğal Mineral Zenginleştirme

Yer kabuğundaki doğal süreçlerle metal içeriğinin yoğunlaştığı bölgeler. Doğal zenginleşmiş alanlar, madencilik için değerli rezervler oluşturur.

E

Elektrostatik Ayırma
Cevherlerdeki farklı metalik minerallerin elektriksel yük farklarıyla ayrıştırılması yöntemi.

Elektroliz
Bakırın saflaştırılması için kullanılan bir yöntem. Elektrik akımı yardımıyla bakır iyonları çözeltiden katı bakır formuna geçer.

Eleme
Cevherin farklı boyutlarda parçalanarak ayrıldığı işlem.

Ergitme
Bakır cevherinin yüksek sıcaklıkta eritilerek metalin diğer elementlerden ayrıştırılması işlemi.

Ergitme Fırını
Bakır cevherini yüksek sıcaklıkta eritmek için kullanılan fırın.

F

Filtre Pres
Cevherden sıvıyı ayırarak katı partiküllerin süzülmesini sağlayan makine.

Flotasyon
Bakır cevherini zenginleştirme yöntemi. Cevher, su ve kimyasallar yardımıyla köpük halinde ayrıştırılır, değerli mineraller elde edilir.

Fosfat Kayası
Yüksek fosfor içeriğine sahip kayaçtır. Gübre ve kimyasal madde üretiminde kullanılır. Madencilik endüstrisinde fosfat kayası, önemli bir hammadde kaynağıdır.

G

Gazlı Liç
Cevherin işlenmesi sırasında kimyasal tepkimeleri hızlandırmak için gazların kullanıldığı liç yöntemi.

Geçirimsiz Tabaka
Su ve gazların geçişine izin vermeyen kaya katmanıdır. Madenlerde suyun kontrol edilmesi açısından bu katmanlar önem taşır.

H

Hidrometalurji
Metallerin sulu çözeltilerden kazanılmasıyla ilgili süreçleri kapsar. Bakır madenciliğinde liç ve çözelti ile metal ayrımı bu yönteme dayanır.

Hidrostatik Test
Madencilik ekipmanlarının basınç altında suyla test edilmesi yöntemi.

İ

İndirgeme
Bakır oksitli cevherlerin kimyasal tepkime yoluyla saf bakıra dönüştürülmesi süreci. Genellikle yüksek sıcaklık gerektiren işlemler içerir.

İndirgeme Ocağı
Bakırın ergitildiği ve saflaştırıldığı yüksek sıcaklıklı ocak/fırın.

İzabe
Bakırın saflaştırılması sürecidir. İzabe işlemi, bakırın saflık derecesini artırarak endüstriyel kullanım için hazır hale getirir.

K

Katı Atık Depolama Sahası
Zenginleştirme işlemlerinden arta kalan atıkların depolandığı, çevresel etkilerin minimize edildiği alandır.

Katı-Sıvı Ayrımı
Cevher zenginleştirme sürecinde, katı maddelerin sıvılardan ayrıştırıldığı işlem.

Katot Bakır
Bakırın elektrolitik yöntemlerle saflaştırıldığı ince levha formudur. Katot bakır, %99,99 saflık oranına sahip olabilir.

Katot Kazıma
Elektrolitik rafinasyon sırasında, katot üzerine biriken saf bakırın kazınarak çıkarılması işlemi.

Katot Üretimi
Elektrolitik rafinasyon sürecinde, bakır iyonlarının anottan çözülerek katoda taşınması ve saf bakır levhaların oluşması işlemidir.

Karbürizasyon
Bakırın karbonla zenginleştirilerek daha dayanıklı ve sert alaşımlar oluşturulması işlemi. Genellikle sanayi üretiminde kullanılır.

Kırıcı
Cevherin büyük kaya parçalarından daha küçük parçalara ayrılmasını sağlayan makine.

Konsantrasyon Prosesleri
Cevherdeki değerli metallerin, atık maddelerden ayrılarak zenginleştirildiği süreç.

L

Liç
Kimyasal çözücüler kullanılarak bakırın çözünmesi ve sıvı formda elde edilmesi işlemi.

Likit Bakır
Ergitme işlemi sırasında elde edilen eriyik halindeki bakır.

M

Mat
Bakır üretim sürecinde, bakır sülfürlerinin ergitilmesiyle oluşan ara ürün. Mat, sonraki saflaştırma aşamalarıyla bakıra dönüştürülür.

Maden Suyu Arıtma
Madenden çıkan suyun kimyasal ve fiziksel olarak arıtılması.

Metalik Bakır
Doğada saf halde bulunan nadir bakır şeklidir. Genellikle küçük kristal kümeleri ya da levhalar halinde bulunur.

Metalik Özellik
Bir cevherin metal içeriğini ve bu metalin saflık seviyesini ifade eden terim.

Metalurji
Metallerin cevherlerden elde edilmesi ve işlenmesiyle ilgili bilim dalı. Bakır metalurjisi, bakırın çıkarılması ve saflaştırılması işlemlerini kapsar.

Metal Geri Kazanımı
Metalin, atık malzemelerden veya ikinci el cevherlerden geri kazanılması işlemi.

Metal Külçesi
Ergitme sürecinden sonra elde edilen, metalin katı haldeki formu. Bakır külçeleri, çeşitli endüstriyel kullanım alanları için üretilebilir.

Ö

Örtü Kazı Oranı
Açık ocak madenciliğinde, bir ton cevher çıkarabilmek için kazılması gereken atık kaya miktarıdır. Daha düşük çıkarma oranları genellikle daha ekonomik madenciliğe işaret eder.

P

Pirit
Bakır cevherleriyle sıkça bulunan, demir sülfür (FeS2) mineralidir. "Aptal altını" olarak bilinir ve madencilikte zenginleştirme işlemlerinde ayrıştırılması gerekir.

Pirit Konsantresi
Cevherden ayrıştırılarak elde edilen, demir ve sülfür içeren bir malzeme. Pirit genellikle altın madenciliğinde istenmeyen bir yan ürün olsa da sülfürik asit üretiminde kullanılabilir.

Proses
Bakır cevherinin çıkarılmasından son ürüne kadar geçen bütün işlemleri kapsar.

R

Rekristalizasyon
Isıtma yoluyla metallerin kristal yapısının yeniden düzenlenmesi işlemi. Bakır üretiminde, özellikle metalin dayanıklılığını artırmak için kullanılır.

Rezerv
Ekonomik olarak çıkarılabilir, yerin altında bulunan metal miktarı. Bakır rezervleri, madencilik projelerinin ana hedeflerinden biridir.

Rezerv Geri Kazanımı
Maden sahasından çıkarılan ekonomik olarak değerlendirilebilecek cevher miktarı.

Rezerv Tespiti
Bir madende ekonomik olarak çıkarılabilecek cevher miktarının hesaplanması sürecidir. Rezerv tespiti, sondajlar ve analizlerle yapılır.

S

Sondaj
Yeraltındaki cevher gövdelerini keşfetmek veya doğrulamak amacıyla yapılan delme işlemi. Sondaj sonuçları, rezerv tespitinin önemli bir parçasıdır.

Sondaj Karotu
Sondajla çıkarılan, cevher yatağını temsil eden uzun kaya parçası.

Sülfürik Asit
Kimyasal formülü H₂SO₄ olan güçlü bir asit. Bakır madenciliğinde, özellikle liç işlemlerinde cevherden bakırın çözünmesi için kullanılır.

Sülfürik Asit Tesisi
Madencilik sürecinde üretilen sülfürik asidin işlendiği tesis. Bakır madenciliğinde, özellikle liç işlemlerinde yaygın olarak kullanılır.

Sülfürlü Bakır
Kükürt ametaliyle birleşmiş bakır cevheridir. Flotasyon ve izabe işlemleriyle işlenir.

Sülfür Oksitlenmesi
Sülfür minerallerinin oksijenle reaksiyona girerek oksit mineralleri oluşturması süreci.

Sürekli Döküm
Ergitilmiş bakırın sürekli bir prosesle dökülerek levha, çubuk veya diğer formda ürünlerin elde edilmesi süreci.

T

Tenör
Cevherde bulunan veya cevherin zenginleştirilmesi sonucunda elde edilen ürün içerisindeki kıymetli elementin yüzdesel bir oran olarak ifadesi. Yüksek tenörlü cevherler, daha fazla metal içerir.

Toz Cevher
Öğütme ve zenginleştirme sırasında oluşan ince cevher partikülleri.

V

Vein Ore (Damar tipi Cevherleşme)
Yer kabuğunda çatlakların doldurulmasıyla oluşan bakır cevherleşme şekli. Damar şeklinde yer alan bu cevherler madencilikte önemli rezervler oluşturabilir.

Y

Yeraltı Madenciliği
Açık işletme metodu uygulaması ekonomik olmayan maden yataklarına tavanın göçertilmesi, açılan boşluğun doldurulması veya topuklar bırakılması esaslarına göre uygulanan üretim sistemi. Bir kapalı işletmede yeraltı işletme metodunun uygulanması ve işletme- ve kazı yönlerinin seçimi büyük önem taşır.

Yeraltı Maden Havalandırması
Yeraltı madenciliğinde hava akışının sağlanarak gazların ve tozların uzaklaştırılması işlemi.

Yeraltı Suyu Drenajı
Madencilik sırasında yeraltı su seviyesini kontrol etmek ve galerileri su basmasını önlemek için yapılan işlemler.

Z

Zenginleştirme Kimyasalları
Flotasyon ve liç işlemlerinde cevheri zenginleştirmek için kullanılan kimyasallar.

Zenginleştirme Tesisi
Çıkarılan cevherin flotasyon gibi yöntemlerle zenginleştirildiği tesistir.

Zon
Cevher içeren kaya katmanlarının belirli bir bölgesini tanımlayan terim.

(Kaynak: ETİ Maden)

maden sözlüğü - enerji ekonomisi

• Nükleer santraller son dönemlerde savaş ve depremlerle konuşuluyor. Peki Türkiye'nin etrafında kaç nükleer santral var? Ve, türkiye'ye yakın nükleer santraller.

TÜRKİYE'NİN ETRAFINDAKİ NÜKLEER SANTRALLER

Nükleer santraller son dönemlerde savaş ve depremlerle konuşuluyor. Peki Türkiye'nin etrafında kaç nükleer santral var? Ve, türkiye'ye yakın nükleer santraller.

ZAPOROZHYE SANTRALİ İSTANBUL'A 880 KM MESAFEDE

Bulgaristan'daki Kozloduy nükleer santrali Türkiye'ye 310 km ve İstanbul'a ise 530 km uzaklıkta. Türkiye'ye en yakın nükleer santral ise Ernenistan'ın Metzamor nükleer santrali. Metzamor'un Türkiye'ye yakınlığı sadece 16 km (kilometre). Son dönemde, Rusya-Ukrayna savaşı ile  tartışma konusu olan Ukrayna'daki  Zaporozhye nükleer santralinin İstanbul'a uzaklığı 880 km. Türkiye'ye en yakın nükleer santraller için aşağıdaki taobloya bakınız.  

TÜRKİYE'YE YAKIN NÜKLEER SANTRALLER

1- Kozloduy (Bulgaristan).

2- Belene (Bulgaristan).

3- Cernavode (Romanya).

4- Zaporozhye (Ukrayna).

5- Metzamor (Ermanistan).

AKKUYU NÜKLEER SANTRALİ

Türkiye, ilk nükleer santralini Mersin Akkuyu'da inşa ediyor. Ve santralde ilk elektrik üretimi de bu yıl (2026 içerisinde olacak. Santrali, Rus Devlet Nükleer Kurumu Rosatom yapıyor. Santral 4 üniteden oluşayor. Ve kurulu güç 4.800 MW (megavat). 

Türkiye'nin etrafındaki nükleer santraller için tıklayın!

nükleer santraller - enerji ekonomisi

• Enerji (petrol, doğal gaz, elektrik), yaşamın vazgeçilmezi. Peki, biliyor musunuz Türkiye günlük ne kadar enerji tüketiyor?. Ayrıntılar haberin içinde.
• Günlük benzin tüketimi 20.502.884 litre (LT)
• Günlük elektrik tüketimi 862.804 megavat (MW)
• Günlük motorin tüketimi 99.673.663 litre (LT)
• Günlük doğal gaz tüketimi 171.883 metreküp (m3)

ayrıntılar!

Enerji (petrol, doğal gaz, elektrik), yaşamın vazgeçilmezi. Peki, biliyor musunuz Türkiye günlük ne kadar enerji tüketiyor?.

Resmi verilere göre Türkiye (TEİAŞ, EİGM), Türkiye günlük enerji tüketim miktarları şöyle: Türkiye günlük elektrik tüketimi 862,2 milyon kwh (kilowatsaat). Türkiye günlük doğal gaz tüketimi 171,8 milyon metreküp (m3). Türkiye günlük benzin tüketimi 20,5 milyon litre (lt). Türkiye günlük motorin tüketimi 99,6 milyon litre (lt). 

- Türkiye günlü ve haftalık enerji tüketim rakamları için haberin içindeki foto üstüne tıklayınız...

GÜNLÜK MOTORİN TÜKETİMİ REKOR

Öte yandan son dönemlerde ham petrol fiyatlarına gelen zamlar ve bunun akaryakıta da yansıması, motorin tüketimin zaman zaman rekorlar kırdırdı. Ve 27 Mar günü motorin tüketimi günlük 100 milyon litreye yaklaştı. Sektrö kaynaklarına göre, 27 mart'taki rekor tüketimin nedeni, aynı gün motorine gelen litrede 5 liranın üzerindeki indirimin etkili oldyğunu belirtiyor. 

• Türkiye günlük benzin tüketimi nedir?

• Türkiye günlük elektrik tüketimi nedir?

• Türkiye günlük motorin tüketimi nedir?

• Türkiye günlük doğal gaz tüketimi nedir?

Kaynak: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (ETKB) Enerji İşleri genel Müdürlüğü)

önemli haber - enerji ekonomisi

• Tasarruf ve verimlilik. son dönemin en çok konuşulanlarından 2 başlık. Peki, Enerji tasarrufu ile enerji verimliliği arasındaki farkı biliyor musunuz?

AYRINTILAR!

Tasarruf ve verimlilik. son dönemin en çok konuşulanlarından 2 başlık. Peki, Enerji tasarrufu ile enerji verimliliği arasındaki farkı biliyor musunuz?

Örnekle açıklanırsa: 

''2 ampulden (lambadan) birini söndürmek enerji tasarrufudur. Eski tip ampulleri (lambaları) LED lamba ile değiştirmek ise enerji verimliliğidir''.

Enerji tasarrufu nedir?

Tasarruf: 'Uygulama alanında asgari konfor standartları sağlanarak, hizmet ve üretimin
kalitesinde ve miktarında düşüşe yol açmadan enerji tüketiminin veya kayıplarının azaltılması veya verim artışı ile birim maliyetin azaltılması.'

- haberin tamamını okumak için tıklayın...

Enerji verimliliğinedir?

Enerji Verimliliği: ''Binalarda yaşam standardını ve hizmet kalitesinin, endüstriyel işletmeler de ise üretim kalitesi ve miktarının düşüşüne yol açmadan, birim hizmet veya ürün miktarı başına enerji tüketiminin azaltılmasıdır. Bir bakıma yaşam standartlarını değiştirmeden tasarruf etmektir.''

-haberin tamamını okumak için tıklayın...

enerji ekonomisi

• Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK), Radyasyon nedir? başlıklı önemli bir bilgi paylaşımı yaptı.

Radyasyon nedir?

• Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK)

Radyasyon: ''Radyasyon, enerjinin dalgalar ya da küçük parçacıklar şeklinde yayılmasıdır.''

• Radyasyon hayatımızın bir parçası. 
• Radyasyon, enerjinin dalgalar ya da küçük parçacıklar şeklinde yayılmasıdır. Doğada kendiliğinden bulunabilir, bazı cihazlar tarafından üretilebilir. Güneşten gelen ışık, kullandığımız cihazlar ve hatta tıbbi uygulamalar gibi…
• İyonlaştırıcı radyasyon, atom yapısında değişiklik oluşturabilecek atomları iyonlaştırabilecek kadar enerjiye sahipken mikrodalga, baz istasyonu gibi iyonlaştırıcı olmayan radyasyon kaynakları bu etkiyi oluşturmaz.
• Radyasyon çevremizde doğal olarak bulunduğu için tamamen yok edilemez. Bu yüzden herkes günlük hayatta az da olsa radyasyona maruz kalır. Ancak önemli olan, bu maruziyeti kontrol altında tutmaktır.
• Önemli olan radyasyonun varlığı değil, türü, dozu ve #korunma önlemleridir.
•  Gereksiz maruziyetten kaçın, süreyi sınırla, radyasyondan korunmayı ihmal etme.

nükleer bilgi - enerji ekonomisi

• Akaryakıt istasyonlarında benzin ve motorin pompa renklerini biliyor musunuz?

Benzin pompasının rengi nedir?

• İstasyonda benzin pompası rengi: Yeşil

Notorin pompasının rengi nedir?

• İstasyonda motorin pompası rengi: Sarı (ya da siyah)

ENERJİ BİLGİ BANKASI

akaryakıt bilgi - enerji ekonomisi

• Enerji tüketimi, enerji fiyatları, enerji ekonomisi; hemen hemen her gün duyarız. Peki enerji nedir, biliyor musunuz?

Enerji

Enerji: ''Enerji kısaca, iş yapabilme yeteneğidir''.

(ETKB, Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü).

Enerji: ''Enerji; maddede var olan ve ısı, ışık biçiminde ortaya çıkan güç; erke''.

(Türk Dil Kurumu - TDK)

(Türk Dil Kurumu - TDK)

Enerji verimliliği nedir?

Enerji Verimliliği: ''Enerji verimliliği; binalarda yaşam standardı ve hizmet kalitesinin, endüstriyel işletmelerde ise üretim kalitesi ve miktarının düşüşüne yol açmadan, birim veya ürün miktarı başına enerji tüketiminin azaltılması.'' 

(Enerji ve Tabii Kayaklar Bakanlığı - ETKB).

Enerji ekonomisi nedir?

Enerji ekonomisi: ''Kısaca; enerjinin üretiminden tüketimine (arz ve talep), ticaretinden endüstrisine kadar olan süreçlerin toplamıdır''.

• ''Unutulmaması gereken önemli bir nokta, hiç bir enerji kaybolmaz. Olsa olsa, başka bir enerji türüne dönüşür.''

ENERJİ ÇEŞİTLERİ

- Toplamda 8 ana enerji çeşidi vardır. Bunlar!

• 1- Potansiyel enerji.
• 2- Kinetik enerji.
• 3- Isı enerjisi.
• 4- Işık enerjisi.
• 5- Elektrik enerji.
• 6- Kimyasal enerji
• 7- Nükleer enerji.
• 8- Ses enerjisi.

Enerji çeşitleri ve enerji tanımları - Haberin tamamını okumak için tıklayın!

Enerji Ekonomisi - - Haberin tamamını okumak için tıklayın!

enerji - enerji ekonomisi

• Ham petrol nedir? Petrol kelimesinin kaynağı nedir? Ayrıntılar...

Ham petrol nedir?

Ham petrol: 'Petrol kelimesi Latince petro (taş) ve oleum (yağ) kelimelerinden oluşan taşyağı anlamına gelir'.

Petrol: 'Petrol, organik maddelerin bozunup, basınç ve ısıya maruz kalmasıyla meydana gelir. Bileşiminde hidrojen ve karbon mevcut olup içerisinde az miktarda nitrojen, oksijen ve kükürt bulunmaktadır. Rafine edilmemiş sıvı haldeki petrole ham petrol, yarı katı ve katı halde bulunan, ağır hidrokarbon ve katrandan oluşan petrole ise asfalt, zift, katran ve benzeri isimler verilir. Ham petrolün ana bileşenleri hidrojen ve karbon olduğu için hidrokarbon olarak da isimlendirilir.' (Kaynak: ETKB).

Petrol kelimesinin tanımı

PETROLLE İLGİLİ TERİMLER VE TANIMLARI

enerji bilgi bankası - enerji ekonomisi

“Nükleer bir saldırı olduğunda, sığınaklarda en az 48 saat, mümkünse daha fazla beklenmelidir. Gıda ve tıbbi gereçlerin el altında olması önemli.''

• Nükleer sızıntı nedir?
• Nükleer savaştan nasıl korunulur?

Nükleer saldırılara önceden Hazırlanma!

• Gıda ve tıbbi gereçlerin el altında olması insanların rahat olmalarını sağlayacak ve hayatta kalmak için diğer durumlara odaklanmalarını sağlayacaktır. Yıllarca bozulmayan dayanıklı gıdaların saklanması, nükleer saldırıdan sonra uzun süre idare edilebilmesini sağlayacaktır.
• Yıllarca bozulmayan dayanıklı gıdalar: Gıda ve tıbbi gereçlerin el altında olması insanların rahat olmalarını sağlayacak ve hayatta kalmak için diğer durumlara odaklanmalarını sağlayacaktır. Yıllarca bozulmayan dayanıklı gıdaların saklanması, nükleer saldırıdan sonra uzun süre idare edilebilmesini sağlayacaktır.

Radyasyon hastalığı nedir?

Radyasyon hastalığı: ''Radyasyon hastalığı geçiren ya da radyasyondan hasar görmüş insanlara yardım ederken rahat olunmalıdır. Radyasyon hastalığı bulaşıcı değildir. Ve hastalığın şiddeti kişinin aldığı radyasyon dozuna bağlıdır. Radyasyon ölçüm birimlerini ve doz limitlerinin etkilerini bilmek yardımcı olabilir.''

Nükleer bir saldırı olduğunda, yemek aramak için dışarı çıkmak güvenli olmayacaktır. Sığınaklarda en az 48 saat, mümkünse daha fazla beklenmelidir. Gıda ve tıbbi gereçlerin el altında olması insanların rahat olmalarını sağlayacak ve hayatta kalmak için diğer durumlara odaklanmalarını sağlayacaktır. Yıllarca bozulmayan dayanıklı gıdaların saklanması, nükleer saldırıdan sonra uzun süre idare edilebilmesini sağlayacaktır. Pirinç, bulgur, fasulye, şeker, bal, yulaf, makarna, süt tozu, kurutulmuş meyve ve sebze gibi gıdalar uzun süre dayanabilecek gıdalardır. Ayrıca temiz su ihtiyacı için gıdada kullanılabilir plastik depolar kullanılabilir. Depolanan su, kişi başı günlük 4 litre olarak hesaplanabilir.

haberin tamamını okumak için tıklayın!

nükleer - enerji ekonomisi

• 1 kwh (kilovatsaat) saat elektrik üretimi için '0,31 m3/saat doğalgaz kullanılir.'

Petrol ve doğal gaz birimleri

enerji ekonomisi

• Petrol için GRAVITE (gravite veya API (api) kelimeleri çok duyarız. Peki, gravite - api nedir, biliyor musunuz? İşte, tanımları.

Gravitesi nedir?

• Amerikan Petrol Enstitüsü (API)

Amerikan Petrol Enstitüsü (API) tarafından çıkarılan ve özgül ağırlığa bağlı API Gravitesi tanımı, bütün dünyada petrolün sınıflandırılması için genel kabul görmüştür. Uluslararası bir birim olan gravite, 10 ila 48 arasında değişmektedir. Gravite, petrolün yoğunluğu anlamına gelmez. 

Petrolün gravitesi:

• Hafif petrol > 31
• Orta petrol 20 – 31
• Ağır petrol 10 – 20
• Tabii Bitümen < 10

PETROL PİYASASI TANIMLARI İÇİN TIKLAYIN!

API - ENERJİ EKONOMİSİ

• 1- EŞEL MOBİL SİSTEMİ

Eşel Mobil Sistemi (EŞM) nedir?

Eşel Mobil Sistemi (EŞM): Petrol fiyatlarındaki ani artış dönemlerinde tüketicileri korumak için Maliye Yönetimi'nin geliştirdiği ve ''benzin, motorin ve LPG'den'' alınan ÖTV (Özel Tüketim Vergisi) üzerinden akaryakıt fiyatlarını ayarlayan sistem.

Eşel Mobil Sistemi (EŞM) nasıl uygulanır? 

Akaryakıt fiyatları (benzin, motorin, LPG) ani fiyat artış durumunda; akaryakıttan alınan ÖTV (Özel Tüketim Vergisi) tutarı düşürülerek, fiyat artışları (zam) ürüne fiyatlarına yansıtılmıyor. Böylece, tüketiciler, yüksek zamlardan korunmuş oluyor. 

Akaryakıt fiyatlarında düşüş (indirim) durumlarında ise, yine akaryakıttan alınan ÖTV (Özel Tüketim Vergisi)' düşürülen miktar kadar artırılıyor. Ve, ürün fiyatlarına ekleniyor. Ancak, indirim dönemlerindeki ÖTV artışı 'normal piyasa şartlarında akaryakıttan alınan sabit ÖTV tutarını' geçemiyor. 

• 2- TAVAN FİYAT

Tavan fiyat nedir?

Tavan fiyat: Akaryakıt piyasasında (benzin, motorin, LPG); piyasada rekabetçi fiyat yapısını bozan, anormal kar artışları ya da ortak fiyat hareket gibi durumlarında EPDK'nın; her bir seferinde 2 ayı geçmemek üzere 'akaryakıt fiyatlarını' belirlemesidir. 

Tavan fiyat nasıl uygulanır?

Tavan fiyat dönemlerinde (EPDK) Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu), Tavan Fiyat süresince benzin, motorin, LPG fiyatların belirleyip açıklıyor. Ve rafineri, akaryakıt dağıtım şirketleri vb; EPDK'nın belirlediği fiyatın üzerinde fiyatla akaryakıt (benzin, motorin vb) satışı yapamıyor.

• Petrol fiyatlarında, ani fiyat artış dönemlerinde Enerji Yönetimi; Tavan Fiyat ya da Eşel Mobil sistemini devreye sokabiliyor. 

enerji ekonomisi

• 1 litre 0,001 metreküptür (m3)

ENERJİ BİRİMLERİ VE DÖNÜŞÜMLERİ

enerji ekonomisi

• Adblue: ''Dizel araçlarda egzozdan çıkan gazın zararlarını mininuma indiren sıvı çözeltisi.''

- Bu önemli bilgiyi TİGEM, Tarım ve Hayvancılığın dili TİGEM Sözlük - Mekanizasyon Terimi' başlığı ile yaptı. 

MOTORİN NEDİR?

Motorin: 'Yakıt olarak kullanılan, ham petrolün damıtma ürünlerinden biri.'

AKARYAKIT NE DEMEK?

bilgi bankası - enerji ekonomisi

Nükleer enerji; Türkiye'nin ilk nükleer santrali olan Akkuyu Nükleer Santrali ile, Türkiye'nin gündemine girdi. Peki, nükleer santraller nasıl çalışır?

ayrıntılar!

NÜKLEER REAKTÖRLER NASIL ÇALIŞIR?

Nükleer Santraller Nasıl Çalışır?

• Nükleer santrallerin kalbinde nükleer reaktör yer alır. Bu reaktör, atomların parçalanmasıyla (fisyon) büyük miktarda ısı enerjisi üretir. Bu enerji, suyu buhara dönüştürür ve bu buhar, türbinleri döndürerek elektrik üretir.

Nükleer Fisyon Reaksiyonu Isı Oluşturuyor

• Nükleer reaktör içerisinde gerçekleşen zincirleme fisyon tepkimeleri sonucu ısı enerjisi ortaya çıkar. Sonrasında ısı enerjisi bir soğutucuya aktarılır. Bu soğutucu, mevcut ticari nükleer santrallerde genellikle sudur. Bu ısı, ayrı bir çevrimde dönen suyun buharlaşmasını sağlar. Üretilen buharın türbine gönderilerek dönmesi sonucu, türbine entegre jeneratörün de dönmesiyle elektrik enerjisi üretilir.

Yakıt

• Reaktörde kullanılan yakıt, doğada bulunan Uranyum235'tir. Bu özel madde, nötronlarla çarpıştığında bölünerek enerji açığa çıkarır. Elektrik üretimi için kullanılan uranyum, genellikle yüzde 2 ile yüzde 5 oranında zenginleştirilmiş olur.

Soğutucu

• Fisyonla ortaya çıkan ısıyı yakıttan alıp dışarı taşımak için soğutucu gerekir. En yaygın soğutucu sudur, ama bazı reaktörlerde helyum, karbondioksit veya sodyum gibi maddeler de kullanılır.

Yavaşlatıcı (Moderatör)

• Fisyon sırasında çıkan nötronlar çok hızlıdır. Bunları yavaşlatmak, zincirleme reaksiyonun daha verimli olmasını sağlar. Bu iş için genellikle su veya grafit gibi maddeler kullanılır.

NÜKLEER SANTRALİN PARÇALARI

Nükleer Santralin Bileşenleri

1.Reaktör
2.Yakıt Çubukları
3.Kontrol çubukları
4.Basınçlandırıcı
5.Buhar üreteci
6.Birincil çevrim pompası
7.Birincil çevrim besleme suyu
8.İkincil çevrim besleme suyu
9.Buhar
10.Yüksek basınç türbini
11.Düşük basınç türbini
12.Yoğuşturucu
13.Besleme pompası
14.Jeneratör
15.İkaz dinamosu
16.Transformatör
17.Yüksek gerilim hattı
18.Soğutma suyu kaynağı
19.Soğutma suyu alım noktası
20.Yoğuşturucu soğuk su girişi
21.Yoğuşturucu sıcak su çıkışı
22.Soğutma kulesi
23.Yukarı doğru hava akışı
24.Su buharı
25.Soğutma suyu çıkışı
26.Tüketici

Kaynak: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (ETKB)

• BİLGİ

Nükleer madde nedir?

Nükleer madde: ''Uranyum, toryum, plütonyum ile diğer bölünebilir maddelerin Kurum tarafından belirlenen izotoplar ile fiziksel ve kimyasal formlar.'

Nükleer tesisi nedir?

Nükleer tesis: ''Nükleer madde çıkarmak, üretmek, işlemek, kullanmak, bulundurmak, yeniden işlemek veya depolamak amacıyla kurulmakta olan veya işletilen tesis.''

Radyoaktif madde nedir?

Radyoaktif madde: ''Nükleer madde, radyoaktif kaynak ve radyoaktif atıklar da dâhil olmak üzere, çekirdekleri kendiliğinden bozunmaya uğrayarak radyasyon yayan izotop veya izotopları içeren maddeler.''

Kullanılmış yakıt nedir?

Kullanılmış yakıt: ''Reaktörden çıkarılmış ve mevcut hâliyle yeniden yakıt olarak kullanılamayacak olan reaktörde ışınlanmış yakıt.''

Kaynak: Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK.

Uranyum nedir?

nükleer santraller - enerji ekonomisi

- Akkuyu Nükleer Santralinde (NGS) sona geliniyor. Elektrik üretimi bu yıl başlıyor. Peki, nükleer atıklar ne olacak? Nükleer atıklar nasıl bertaraf edilecek?

ayrıntılar!

Kullanılmış Nükleer Yakıtlar Ne Olur?

Nükleer santrallerde kullanılan yakıtlar, reaktörden çıkarıldıktan sonra güvenli bir şekilde yönetilir:

• Yakıt Havuzu: Kullanılmış yakıtlar önce özel havuzlarda 10 yıl bekletilir.
• Kuru Depolama: 50–60 yıl boyunca sağlam kaplarda bekletilir.
• Taşıma & Kapsülleme: Gerekirse başka alanlara taşınır ve kalıcı şekilde kapsüllenir.
• Derin Jeolojik Bertaraf: En son aşamada, 300 yıl veya daha uzun süre yer altında izole edilir.

Bu süreçler uluslararası güvenlik standartlarına uygun olarak, doğayı ve insan sağlığını koruyacak. şekildeyürütülü

Nükleer atık türleri

- haberin tamamını okumak için tıklayın 

nükleer atıklar - enerji ekonomisi